HACCP, Hazard Analysis Critical Control Point, voedselveiligheid, haccp pagina, hygiëne, keuringsdienst,besmetting, eten, keuringsdienst, hygiëne, veilig voedsel
k voedselveiligheid, haccp pagin, hygiëne, voedsel, hygiënecode, Eetwareninspectie, risico-analyse, stappenplan 

          H@CCP-MAGAZINE

Reiniging en desinfectie in dierverblijven 

Door: B. van den Brink en M. Stam,  vandenbrink@veip.nl,  22-06-02

Dat een goede hygiëne in dierverblijven zowel economisch als op het vlak van dierenwelzijn van groot belang is hoeven wij u waarschijnlijk niet meer te vertellen.  Er zijn echter een aantal zaken waarop gelet dient te worden om de reiniging en desinfectie op een zo doeltreffend mogelijke wijze uit te voeren. Hieronder worden enkele punten bij het gebruik van genoemde middelen op een rijtje gezet . 

Reiniging 

Voor de verschillende typen vervuiling in dierverblijven, denk hierbij bijvoorbeeld aan urineaanslag, faeces, bloed- en etensresten, is een drietal soorten reinigingsmiddelen voor handen:

1. Zure reinigingsmiddelen worden met name toegepast om urinesteen (urineaanslag) , kalkaanslag en roest te verwijderen. Vloeren, wanden en kooien niet langer dan 20 minuten laten inweken, omdat er anders een witte (moeilijk te verwijderen) aanslag ontstaat op het oppervlak. Te lang inweken kan aantasting van materialen zoals beton, steen en metalen veroorzaken. Ook textiel en bepaalde kunststoffen zijn niet goed bestand tegen langdurige inwerking van zuren.




2. Neutrale reinigingsmiddelen worden vaak gebruikt voor de dagelijkse reiniging van vloeren, wanden en apparatuur. Ze zijn mild voor mens en materiaal en langer inweken is daardoor dus mogelijk.




3. Alkalische reinigingsmiddelen worden toegepast om organische vervuiling, zoals faeces, bloed- en voerresten (eiwitten en vetten), te verwijderen.

Afhankelijk van de vervuilingsgraad kan er gekozen worden voor een zwak of sterk alkalisch product. 

Het spreekt voor zich dat sterke producten agressiever zijn ten opzichte van materialen dan zwakke. Producten met een relatief hoog percentage (>5%) natronloog zijn weliswaar erg effectief, maar kunnen aantasting van materialen (hout en metalen) veroorzaken. Ook hierbij wordt aangeraden om een inweektijd van ten hoogste 20 minuten aan te houden.

Alkalische reinigers zijn ook als schuimreinigers verkrijgbaar, dit is met name handig voor de reiniging van verticale oppervlakken. Door de betere hechting van het middel aan het oppervlak wordt een .langere contacttijd verkregen en daardoor kan het reinigingsmiddel langer zijn werk doen. Schuimmiddelen worden met lage- of hogedruk apparatuur aangebracht. Om inhalatieproblemen te voorkomen is veelal het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (maskers, handschoenen) aan te bevelen. Lees daarom vóór het gebruik de etikettekst .

Het verdient aanbeveling om tussentijds, bijvoorbeeld eens in de twee weken te reinigen met een middel op basis van een zuur. Hiermee wordt ontstane kalkaanslag verwijderd.

Desinfectie  

Waarom wordt er gedesinfecteerd? 

Desinfectie is het terugbrengen van de hoeveelheid ziekteverwekkende micro-organismen tot een aanvaardbaar niveau. Immers een te hoog percentage micro-organismen kan leiden tot infecties, ziektes en zelfs sterfte van proefdieren. Voorbeelden van excessen kennen we allemaal zoals de mkz- en varkenspestvirusepidemie, de legionella-uitbraak in Hoogkarspel en de vele vormen van salmonella-infecties.

Onder micro-organismen worden onder meer verstaan bacteriën, schimmels, gisten en virussen. Deze zijn met toegelaten desinfectiemiddelen te vernietigen. In Nederland is de toelating van desinfectiemiddelen wettelijk geregeld en de uitvoering daarvan is in handen van het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen te Wageningen. Dit College verstrekt aan ieder toegelaten desinfectiemiddel een vier of vijfcijferig getal + N nummer. Het nummer dient altijd op het etiket te worden vermeld.

Uitzondering op deze regel zijn desinfectiemiddelen op basis van alcohol, deze hebben dus geen toelatingsnummer. Alcoholpreparaten zijn alleen toegelaten voor de desinfectie van kleine oppervlakken (tot 0,5 m2) .

De keuze van het te gebruiken desinfectiemiddel wordt bepaald door het te bestrijden micro-organisme. De meeste middelen zijn wel in staat om bacteriën, schimmels en gisten te doden. Slechts enkele producten zijn effectief tegen virussen waarvan de belangrijkste op basis van chloor, aldehyden, natronloog en perazijnzuur zijn.

Werkzame bestanddelen

We onderscheiden verschillende groepen werkzame bestanddelen te weten:

• alcoholen, 

• aldehyden, 

• chloorverbindingen, 

• jodiumverbindingen, 

• peroxiden en -zuren en 

• quaternaire ammoniumverbindingen

In sommige producten worden ook combinaties van bovenstaande bestanddelen gebruikt, om zodoende een breder werkingsspectrum te krijgen.

Desinfectie in dierbedrijven

Voor oppervlaktedesinfectie in dierbedrijven komen over het algemeen middelen op basis van chloor, aldehyden of quaternaire ammoniumverbindingen (of combinaties hiervan) in aanmerking. Let er wel op dat bij gebruik van de quaternaire ammoniumverbindingen de desinfectie regelmatig moet worden afgewisseld met een middel op basis van chloor of aldehyden om resistentie te voorkomen.

(Resistente micro-organismen zijn ongevoelig voor het gebruikte desinfectiemiddel.)

Let er ook altijd op bij de aanschaf van het product of het wel toegepast mag worden voor de desinfectie van verblijfsruimten voor dieren. Dit dient vermeld te zijn op het etiket. Er staan meer belangrijke dingen op dit vaak slecht gelezen etiket zoals de aanbevolen dosering, de gebruiksaanwijzing, het wettelijk gebruiksvoorschrift, de bijzondere gevaren en de veiligheidsaanbevelingen.

Voor hand- en huiddesinfectie zijn producten op basis van alcohol of jodium zeer geschikt. Chloorhexidine (wordt in de tabel niet genoemd) is minder geschikt vanwege het beperkte werkingsspectrum (alleen werkzaam tegen bacteriën en in mindere mate op lipofiele virussen) .Het dragen van handschoenen alleen is geen garantie dat besmetting niet optreedt. Vooraf dienen de handen grondig te worden gedesinfecteerd. Het desinfecteren van de onderarmen is met name van belang bij operaties

Reinigings- en desinfectiecyclus

Met het oog op een optimaal hygiëneresultaat moeten reiniging en desinfectie apart plaatsvinden . Bovendien kunnen reinigingsmiddelen de werking van desinfectiemiddelen negatief beinvloeden of zelfs geheel teniet doen.

Belangrijk is dat reiniging en desinfectie niet gebeurt in aanwezigheid van dieren om onnodige belasting van het dier door desinfectiemiddelen te voorkomen. U kunt de dierverblijven na de desinfectieronde met water naspoelen om inname van ongewenste stoffen te vermijden (bijvoorbeeld door het likken van dieren aan oppervlakken of tralies) .

Voor zowel reinigings- als desinfectiemiddelen geldt dat overdosering niet leidt tot betere hygiëneresultaten. Bovendien wordt hierdoor het milieu onnodig belast.  

Houdt u zich aan de dosering zoals op de verpakking is aangegeven om een optimaal resultaat te bereiken. Om overdosering te voorkomen kan gebruik worden gemaakt van doseerapparatuur, die eenvoudig op het waterleidingnet is aan te sluiten.